Dwie historie OCD: Teoria A i Teoria B

Arkusz CBT pomagający nabrać dystansu do OCD i zdecydować, co warto sprawdzić

OCD często przedstawia przerażające wyjaśnienie tak, jakby było ono faktem. To ćwiczenie zestawia obok siebie dwa możliwe wyjaśnienia. Celem jest porównanie ich i sprawdzenie, które z nich lepiej wyjaśnia to, co dzieje się z czasem.

Jak korzystać z tego arkusza

1 Nazwij wyzwalacz. Zapisz myśl, obraz, impuls, odczucie lub wątpliwość, które uruchomiły cykl OCD.

2 Zbuduj oba wyjaśnienia. Teoria A to historia o zagrożeniu, którą OCD każe Ci traktować jak prawdę. Teoria B zakłada, że prawdziwym problemem są OCD, znaczenie nadane myśli oraz sposób reagowania na niepewność.

3 Sprawdzaj zamiast szukać zapewnień. Wybierz mały eksperyment behawioralny, który ogranicza kompulsję lub unikanie. Zauważ, co dzieje się na początku i czego uczysz się z czasem.

Przykład

Wyzwalacz: Podczas używania noża kuchennego pojawia się niechciany obraz skrzywdzenia kogoś.

Pytanie	Teoria A Wyjaśnienie OCD oparte na zagrożeniu	Teoria B Wyjaśnienie oparte na cyklu OCD
Na czym polega problem?	Ta myśl oznacza, że mogę stracić kontrolę i kogoś skrzywdzić. Muszę uzyskać całkowitą pewność, że do tego nie dojdzie.	Pojawiła się u mnie niechciana natrętna myśl. OCD traktuje ją jak dowód zagrożenia i domaga się niemożliwej do uzyskania pewności.
Jakie dowody zauważam?	Obraz wydawał się bardzo wyraźny. Pojawił się lęk. Nie potrafię udowodnić ze stuprocentową pewnością, że nigdy tak nie postąpię.	Ta myśl jest niechciana i sprzeczna z moimi wartościami. Nie mam zamiaru zgodnie z nią postąpić. Sprawdzanie i szukanie zapewnień przynosi tylko krótką ulgę, po czym wątpliwość powraca.
Do czego skłania mnie ta teoria?	Do unikania wyzwalaczy, obserwowania swoich uczuć, analizowania tego, co się wydarzyło, proszenia o zapewnienia i prób zastąpienia tej myśli inną.	Do dopuszczenia pewnej niepewności, zaprzestania testowania siebie, ograniczenia zapewnień i unikania oraz kontynuowania zwykłej, bezpiecznej czynności.
Co dzieje się później?	Na początku: krótka ulga. W dłuższej perspektywie: więcej wątpliwości, więcej kontrolowania i coraz bardziej ograniczone życie.	Na początku: lęk może wzrosnąć. W dłuższej perspektywie: uczę się, że myśli nie są poleceniami i że potrafię poradzić sobie bez kompulsji.

Ważne: Lęk nie jest dowodem na prawdziwość Teorii A. Według Teorii B lęk jest spodziewany, gdy przestajesz wykonywać czynności, które wcześniej przynosiły krótkotrwałą ulgę.

Twój arkusz Teoria A i Teoria B

Potraktuj oba wyjaśnienia jak hipotezy i porównaj, co każde z nich przewiduje

Wyzwalacz lub temat OCD: ________________________________________________________

Pytanie	Teoria A Wyjaśnienie OCD oparte na zagrożeniu	Teoria B Wyjaśnienie oparte na cyklu OCD
Jak ta teoria wyjaśnia problem?
Jakie dowody wydają się ją potwierdzać?
Co pomija lub czego nie potrafi wyjaśnić?
Do czego skłania mnie ta teoria?
Co dzieje się w krótkiej perspektywie?
Jaki jest długoterminowy wpływ na moje życie?

Mój eksperyment

Jakie małe działanie byłoby zgodne z Teorią B i ograniczało kompulsję, szukanie zapewnień lub unikanie?

________________________________________________________________________________________

Teoria A przewiduje: ____________________________ Teoria B przewiduje: ____________________________

Moje obserwacje i wnioski: ____________________________________________________________

Arkusz oparty na metodzie Teoria A/Teoria B stosowanej w terapii poznawczo-behawioralnej OCD i opisanej przez Paula M. Salkovskisa. Tekst został niezależnie opracowany i zaadaptowany do użytku klinicznego przez Reflection Clinic. Źródło: Salkovskis, P. M. (1999), Behaviour Research and Therapy, 37(Suppl 1), S29-S52. doi:10.1016/S0005-7967(99)00049-2